تبلیغات
خیام پدر سوخته - خیام و شعرهایش

خیام پدر سوخته

شعرهای خیام

از منزل کفر تا به دین یک نفس است

وز عالم شک تا به یقین یک نفس است

ایـن یـک نفس عـزیز را خـوش مـیدار

کز حاصل عمر ما همین یک نفس است

در مورد خیام، نظریات بسیار متفاوتی وجود دارد. برخی به كلی شاعر بودن او را انكار می‌كنند، برخی او را كافر می‌دانند و برخی او را مسلمانی معتقد. جلال مصطفوی نویسندۀ كتاب ”استفادۀ دانشمندان مغرب زمین از جبر و مقابلۀ خیام“ (منتشر شده در سال1339 شمسی-1960 میلادی) با استناد به مقدمۀ رساله‌های علمی خیام معتقد است خیام مسلمان و پیرو پیغمبر بوده است. و ادامه می‌دهد: ”جای بسی شگفتی و در عین حال تأسف است كه تا كنون هیچ مقامی در صدد احیای آثار علمی او

كه متضمن نتایج درخشان است بر نیامده و در عوض خیام را با تبلیغات عجیبی در دنیا به نام یك شاعر می‌پرست و فیلسوف بی دین معرفی كرده‌اند... و از راه نشر آن اشعار، روح لاابالی‌گری و سستی و پشت پا زدن به دنیا را در مردم دمیده‌اند.“

خیام خود رباعیاتش را جمع‌آوری و منتشر نكرده، اما در كتاب‌های دیگران رباعیات او وجود دارد. هم‌چنین در كتاب‌های تاریخ و آثار بجا مانده از دیگران نیز دربارۀ شاعری او صحبت شده است. مثلاً ‌ابن قفطی (648- 568 قمری 1250-1172 میلادی) در تاریخ‌الحكما اشعار خیام را مارهای خوش خط و خالی می‌داند كه به شریعت آسیب می‌رساند. یا نجم‌الدین رازی در كتاب مرصادالعباد كه در621 قمری (1224 میلادی) تألیف شده، او را سرگشتۀ غافل و گم‌گشتۀ عاطل قلمداد كرده كه از غایت حیرت به ضلالت افتاده.

از اظهار نظرهای دیگران و از روی اشعار خود خیام درمی‌یابیم كه:

1- اندیشه‌های او با اندیشه‌های فلسفی و مذهبی رایج مغایرت داشته، ساختار ناهمساز سیستم فكری رایج یا حاکم را نشان داده و به اصول طرز تفكر رایج شك كرده است.

تعداد بسیار زیادی رباعی به خیام نسبت داده شده. با برآورد سعید نفیسی 1224 رباعی و با برآورد پژوهشگر هندی، سوامی گوند تیرتهه، 2213 رباعی، كه هم از نظر شعری از اشعار سست تا قوی را می‌پوشاند و هم از نظر مضمون طیف وسیعی از نظریاتِِِ گاه نا همخوان را در بر می‌گیرد.

به دلایل بسیار، كاملاً مشخص است (و تمام پژوهشگران هم بر همین نظرند) كه همۀ آن‌ها را خیام نسروده است. حال با دو پرسش روبرو می‌شویم:

1. چرا عده‌ای اشعار خود را به نام خیام منتشر می‌كرده‌ا‌ند و
2. ۲. چه بخشی از این مجموعۀ بزرگ از آن خیام است؟
در مورد پرسش اول دو نظریه وجود دارد. عده‌ای می‌گویند خیام اشعار خود را در كلاس‌های درس در حضور شاگردانش و یا در محافل، نزد دوستانش می‌خوانده و هر كدام از آن‌ها در خلوت آن چه را كه در حافظه‌شان باقی می‌مانده، یادداشت می‌كرده‌اند.

با این نظریه می‌توان تكلیف رباعی‌هایِ با یك مضمون و وزن و قافیۀ نزدیك به هم را روشن كرد كه در جای خود بسیار خوب است؛ اما تكلیف رباعیات با مضامین متفاوت و گاه متضاد روشن نمی‌شود.

با آرزوی موفقیت برای شما ....

www.aramgroup.ir

 

 


نوشته شده در پنجشنبه 4 آبان 1391 ساعت 11:29 ق.ظ توسط حمید رضا مستعار نظرات |


Design By : Pichak