تبلیغات
خیام پدر سوخته - نکاتی درباره خیام

خیام پدر سوخته

شعرهای خیام

چند نكته ىرباره خیام نیشابوری :

1- جرج سارتن در تاریخ علم، نیمۀ دوم سدۀ یازدهم میلادی را عصر خیام نامیده. درحالی كه اهمیت كارهای علمی خیام بسیار زیاد است و در دورۀ خودش تمامی شهرت و اعتبارش به عنوان ریاضی‌دان و منجم بوده، امروزه بیش‌تر شهرت خیام برای رباعیاتش است.
2- در مغرب زمین از نیمۀ دوم قرن نوزدهم با ترجمۀ رباعیات خیام به زبان انگلیسی توسط فیتز جرالد (1883 – 1809 میلادی) و سپس ترجمه‌های دیگر به این زبان و زبان‌های دیگر، شهرت و محبوبیت خیام روز به روز بیش‌تر شده است.
3- با آن كه خیام بیش از همۀ شاعران به مرگ اشاره دارد، اما اشعار خیام سرشار از عشق به زندگی، طبیعت و انسان است. می‌توان گفت رباعیات خیام ترانه‌هایی در ستایش زندگی هستند.
4- زندگی خیام به افسانۀ سه یار دبستانی گره خورده. بر مبنای این افسانه زمانی كه خواجه نظام‌الملك، حسن صباح و عمر خیام یار دبستانی بوده‌اند با هم پیمان می‌بندند كه هر كدام به ثروت و قدرت رسید، زیر بازوی دو نفر دیگر را بگیرد. خواجه نظام الملك پس از رسیدن به قدرت برای خیام یك مقرری تعیین می‌كند كه با آن خیام می‌تواند به كارهای علمی بپردازد. اما آن چه به حسن صباح پیشنهاد می‌كند، برای او قابل قبول نبوده و از این رو یاغی می‌شود.

مسلم است كه این افسانه واقعیت ندارد. هم از آن‌رو كه این سه تن در یك ردۀ سنی نبوده‌اند و هم این كه در سه نقطۀ مختلف ایران می‌زیسته‌اند. اما ساختن این افسانه كاری هوشمندانه بوده، زیرا این سه انسانِ هم‌عصر، نمایندۀ سه طرز تفكر و سه رویكرد مختلف به زندگی، هستی و قدرت بوده‌اند. این سه رویكرد همواره و تا به امروز مورد توجه روشنفكران بوده‌ است.

خواجه نظام الملك با ورود به عرصۀ قدرت و ایجاد مدارس نظامیه، با اصلاح نسبی امور مملكت از نظر باج و خراج، وضع قضایی و امنیت قلمرو سلجوقیان، با وجود آن كه در برخی موارد با خشونت بسیار مخالفان را از میان برداشته، هر آن چه را كه در آن دوران از وزیری خردمند بر می‌آمده، انجام داده است.

حسن صباح كه به نظر می‌رسد نسبت به وضع موجود معترض بوده، برای رسیدن به قدرت و انجام خواسته‌های خود با ایجاد فرقۀ اسماعیلیه و از میان برداشتن مخالفین خود با ترور، تلاش می‌كرده به مقصود برسد و از سد مخالفان خود بگذرد. شاید مبارزات فرقۀ اسماعیلیه واكنشی در برابر نفوذ و قدرت بیگانگان و در عمل با الگوبرداری از فرقه‌های شافعی، حنفی، اعتزالی، اشعری و ... بوده كه هر كدام، هم بر پیروان خود سخت می‌گرفته‌اند و هم خون مخالفین خود را به جرم قرمطی یا رافضی بودن و ... مباح می‌دانسته‌اند.

و بالاخره خیام كه در تمام عمر در پی كشف ناشناخته‌ها، قوانین و رازهای جهان و یافتن پاسخ برای پرسش‌هایی بوده كه ذهن خلاق و كنجكاو او با آن‌ها مواجه می‌شده است. شاید بتوان گفت خیام نیز برای كشف رازهای طبیعت و رسیدن به ناشناخته‌ها می‌بایست از سد اندیشه‌های رایج می‌گذشت.

5- بررسی زندگی و اشعار خیام از یک نظر بررسی سانسور و نبود آزادی اندیشه و بیان در دوره‌ای از تاریخ ایران است.

بنگر ز جهان چه طرف بر بستم ؟ هیچ

وز حاصل عمر چیست در دستم ؟ هیچ

شـمع طـربم ولی چـو بنـشستم هیچ

من جام جمم ولی چو بشکستم هیچ

با آرزوی ایامی خوش برای شما ...

                                                                          www.aramgroup.ir

 


نوشته شده در یکشنبه 30 مهر 1391 ساعت 12:29 ق.ظ توسط حمید رضا مستعار نظرات |


Design By : Pichak